REHBERLİĞİN AMACI

       “Rehberliğin amacını; bireyin, kendini gerçekleştirmesine yardım etmektir” şeklinde tanımlayabiliriz. Bundan yola çıkarak rehberliğin amacı ile ilgili şu maddeler sıralanabilir :

1.      Kendini tanıması,

2.      Çevrede kendisine açık olan fırsatları öğrenmesi,

3.      Gizil güçlerini geliştirmesi,

4.      Çevresine uyum sağlaması.

       Belirtilen bu amaçların ilk ikisi, bireyin çevresi ve kendisi hakkında doğru ve ayrıntılı bilgi edinmesi gereğini vurgulamaktadır. Kendini tanıması ile, beden ve zihin yetenekleri, hoşlandığı ve hoşlanmadığın faaliyetleri, psikolojik ihtiyaçlarını, hayattan neler beklediğini, tutum ve değerlerini tanıması kastedilmektedir. Kişinin kendini tanımasına yardımcı olmak rehberliğin birinci işlevidir.

Bireye toplumda açık gelişme olanakları ve uyması gereken kurallar hakkında bilgi verme rehberliğin diğer işlevidir.

       Bilgi Verme : Öğrenciyi; yetenek ve ilgilerine uygun okullar, programlar ve meslekler hakkında aydınlatma, ona görgü ve disiplin kuralları hakkında bilgi verme gibi faaliyetleri kapsar.

       Yardım : Yardım kavramı ile kastedilen; tavsiye vermek, akıl öğretmek, bireyi doğru olduğu var sayılan bir hareket tarzını benimsemeye ve uygulamaya zorlamak olmayıp, ona çeşitli seçenekleri tanıtmak ve en uygun olanı seçmesi için gerekli değerlendirmeyi yapabilecek hale gelmesine çalışmaktır.

       Yol Gösterme : Yol gösterme değil, yollar göstermedir. Çeşitli yolların avantajlı ve dezavantajlı yönleri tartışıp kendisine uygun olanı seçebilmede bireye yardımcı olmaktır.

       Bu açıklamalardan yola çıkarak rehberliğin amacı olarak belirtilen “ Kendini gerçekleştirme” nin tanımını yapabiliriz.

       Kendini Gerçekleştirme : Bireyin, kendini anlaması, problemlerini çözebilmesi, kendine uygun seçimler yaparak gerçekçi kararlar alabilmesi, kendi kapasitelerini en uygun bir düzeyde geliştirebilmesi, çevresine dengeli ve sağlıklı bir uyum yapabilmesi, v.b. psikolojik danışma ve rehberlik yardımının esasını oluşturan ve bireyin kendini gerçekleştirme düzeyini geliştiren belirgin sonuçlarındandır.

       Kendini Gerçekleştirmekte Olan Bireyin Özellikleri : Kendini gerçekleştirmekte olan birey daha yeterli bir kişiliğe sahiptir; daha verimlidir. Kim olduğunu gerçekçi bir gözle algıladığı gibi kim olabileceği hakkında da ha tutarlı bir görüşe sahiptir. Kendini gerçekleştirmekte olan birey hem kendisi hem de başkaları hakkında iyi düşüncelere sahiptir; insan değerlerine saygı duyar, onları benimser ve geliştirir. Kendini gerçekleştirmekte olan birey zamanının iyi kullanır; geçmişten çok geleceğe dönüktür; yaratıcıdır. Kendine saygı duyar ve kendini olduğu gibi kabul eder; duygularını açığa vurmaktan kaçınmaz. Kendini gerçekleştirmekte olan birey değişmeye ve yeni yaşantılara açıktır. Kendini değişmekte olan bu gerçek dünyanın yine değişmekte olan bir parçası gibi görür.

                   Kendini gerçekleştirme, birey için, kuşkusuz yaşam boyu devam eden bir süreçtir. Her bireyin belli bir dönemde belirli bir gerçekleşim düzeyi vardır. Bu gerçekleşim düzeyinin zaman içinde olumlu yönde gelişmesi beklenir.  İşte, psikolojik danışma ve rehberlik yardımının amacı da yukarıda sıralanan özellikler bakımından bireyin bu gerçekleşim düzeyini geliştirmek ve en uygun seviyeye gelmesini sağlamaktır.

            Rehberliğin Anlamı : En geniş anlamında rehberlik bir insanın başka bir insana ya da gruba o insanın ya da grubun en iyi bir biçim de yaşamasına, insanların kendilerini gerçekleştirmelerine en elverişli yolları bulabilmeleri için yapılan yardımlardır.

            Rehberlik Faaliyeti;

1.Rehberlik bir süreçtir. Rehberlik bir anda olup biten bir iş değildir.

2.Rehberlik bireye yardım etme işidir. “Rehberlik yardımı

psikolojik bir yardımdır”.

3.Rehberlik yardımı bireye dönüktür.Rehberlik hizmetlerinin merkezinde birey vardır. Okul ortamında rehberliğin ilgilendiği birey öğrencidir.

4.Rehberlik bilimsel bir hizmettir.”Rehberlik çalışmaları bilimseldir”.Rehberlik yardımının dayandığı bilimsel ilkeler ve yöntemler vardır.

5.Rehberliğin esası bireyin kendisini gerçekleştirmesine yardım etmektir.”Kendini gerçekleştirme” psikolojik danışma ve rehberlik yardımlarının bütün boyutlarını içine alan bir kavramdır. Bireyin kendini anlaması problemlerini çözebilmesi kendine en uygun seçimler yaparak gerçekçi kararlar alabilmesi, kendi kapasitelerini en uygun bir düzeyde geliştirebilmesi, çevresine dengeli ve sağlıklı bir uyum yapabilmesi vb. psikolojik danışma ve rehberlik yardımının esasını oluşturan ve bireyin kendini gerçekleştirme düzeyini geliştiren belirgin sorulardır.

REHBERLİK İLE İLGİLİ YANLIŞ ANLAYIŞLAR

            Rehberliğin ne olduğuna ilişkin yıllardır çok şey söylenmiştir. Genelde rehberliğin bireye doğru yolu gösterme işi olduğu sanılır. Oysa rehberlik tüm yolları gösterip,kendisine en uygun olanı yine kendisinin seçmesine yardımcı olmak esastır.

Rehberlikte yaygın anlayışları şu noktalarda toplamak mümkündür.

            1.Rehberliğin temelinde bireye acımak, onu kayırmak, her sıkıntıya düştüğünde bireye kanat        germek gibi bir anlayış yoktur. Birey karşılaştığı sorunları kendi kendine çözümlemeye yeterli hale gelmelidir ki; zaten rehberliğin amacı budur.

            2.Rehberliğin yardımı bireye tek yönlü olarak doğrudan doğruya yapılan  bir yardım değildir. Bu yardım ancak karşılıklı etkileşim sonucu gerçekleşebilir.

            3.Rehberlik sadece bireyin duygusal yönü ile ilgilenmez, bütün olarak ele alır ve tüm gelişimi ile ilgilenir.

            4.Rehberlikte kullanılan bütün yöntem ve teknikler amaç değil, araçtır.

            5.Rehberlik, bu yardımı alan birey bakımından akademik bir öğrenme konusu değildir.

            6.Rehberlik her türlü problemi hemen çöze bilecek sihirli bir güce sahip değildir. Yardımı almaya hazır ve istekli olunması önemli bir noktadır.

REHBERLİĞİN İLKELERİ

           1.Rehberlikte bireye ve onun kendine ilişkin konularda karar verme hakkına saygı   esastır.

            2.Rehberlik hizmetleri, eğitimi ayrılmaz ve tamamlayıcı bir parçasını oluşturur

            3.Etkili bir rehberlik hizmeti bireysel farkları dikkate alan eğitim sisteminde     gerçekleşebilir.  

            4.Rehberlik tüm bireylere yöneliktir.

            5.Rehberliğin amacı ,problem çözmek değil ,normal bireylerin bir bütün olarak gelişmesine    yardımcı olmasıdır.

            6.Rehberlikte süreklilik esastır. 

            7.Rehberlik hizmetleri bireye ve onun geleceğine yöneliktir.

            8.Bireyin zayıf yönlerinden çok güçlü yönleri üzerinde durur.

            9.Rehberlik hizmetlerinde gönüllülük esastır.

            10.Rehberlik hizmetleri okulda öğrenci ile ilişkili tüm kişilerin iş birliği ile gerçekleşir.

            11.Rehberlik tekniklerini uygulamak bir uzmanlık işidir.

            12.Tek tip bir rehberlik programı yoktur. Her okul öğrencilerinin 

                 gereksinimlerini ve olanaklarını göz önüne alarak, rehberlik programını hazırlar.

EGİTİMDE REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİNİN GEREĞİ

            1.Çağımızdaki hızlı gelişmeler toplum içinde ve toplumlar arasındaki etkileşimi yoğunlaştırmış, insanlar birbirlerinden farklı değer ve anlayışlarla karşı karşıya kalmış bireylerin kendi gelişmelerine ve ihtiyaçlarına en uygun durumları ve şartları tanımaları, seçmeleri zorlaşmıştır.

            2.Çağdaş bütün toplumlarda olduğu gibi toplumumuzda da bireylerin seçebileceği mesleklerin sayıları artmış, bireylerin kendilerine en uygun işi ya da mesleği seçmeleri önemli ölçüde zorlaşmıştır.

            3.Yeni gelişmeler ve toplumsal değişmelere uygun olarak eğitimde de eğitim ve okul programları öğrencilerin farklı ihtiyaçlarını     

                karşılamak üzere her geçen gün daha da çeşitlendirilmiş, öğrencilerin bu programları iyi tanıyarak kendilerini gerçekleştirmelerine uygun bir öğretim programı yapmaları, kendilerine uygun ders , kurs, bölüm, program, eğitici çalışma ve bir üst okul seçmeleri giderek zorlaşmıştır.

            4.Okullarda öğrenci kalabalıklığına karşı eğitim bireysel ihtiyaçlarına uygun bir yaklaşım içinde sürdürebilmek için, öğrencilerin türlü özellikleri ile tanınmaları önem kazanmıştır.

            5.Gittikçe artan sanayileşme ve modernleşme aile içindeki ilişkileri geniş ölçüde etkilemiş yetişmekte olan genç ile yetişkin kuşak arasında ciddi uyumsuzluklar ve çatışmalar belirmiştir.

            6.Kuşaklar arasındaki çatışmaların sonucundaki uyumsuzluklar toplumumuz ve eğitimimizdeki kişiler arası ilişkilerin insancıl ilke ve anlayışlara göre düzenlenmesinin kaçınılmaz olduğunu göstermekte dir.

              Yukarıda özetlenen nedenlerden dolayı, çağdaş ve demokratik tüm eğitim uygulamalarında olduğu gibi “Rehberlik ve Psikolojik Danışma” hizmetleri Türk Milli eğitiminin içinde eğitimin genel amaçları doğrultusunda eğitim ve öğretimin ayrılmaz bir yanı olarak yer almıştır.

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİNİN AMAÇLARI

            Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin amacı bireyin;

            a-Kendini fiziksel, zihinsel, duygusal ve sosyal yönden tanıması,

            b-Gelişimi için gerekli fırsatların, okul içi ve dışı eğitim imkanlarını, meslekleri, toplumun beklentilerini tanımasına,

c-Türk Milli Eğitimin yönelme (öğrenci akışı)sistemi içinde temel eğitimden başlayarak niteliklerine uygun bir program seçmesine

d-Problem çözme gücünü geliştirmesine, doğru kararlar verebilmesine, çevresi ile olumlu topluma yararlı biri olarak yetişmesine yardım etmektir.